08.11.2011 Prijs voor onderzoek naar erosie en herstel Westerschelde-oevers

Jim van Belzen heeft de scriptieprijs Natuurwetenschappen 2011 van de Open Universiteit ontvangen voor zijn onderzoek naar de verstoring en herstelprocessen bij de ontwikkeling van de schorren in het Westerscheldegebied.

In zijn scriptie toont Van Belzen aan dat de erosie en hergroei van schorren volgens wiskundige wetten verloopt. De Open Universiteit (OU)heeft deze jaarlijkse prijs voor het beste milieuwetenschappelijke masteronderzoek door studenten van de faculteit natuurwetenschappen uitgereikt op zaterdag 5 november in Eindhoven. De jury roemde de geïntegreerde onderzoeksopzet waarbij gegevens van zes schorren in de Westerschelde, over een periode van 30 jaar, zijn vergeleken met een zelf ontworpen wiskundig model.

Schaken op de schorren

Eerdere studies suggereerden al dat de ruimtelijke structuur van de plantengroei een weerspiegeling kan zijn van de mate van verstoring van het ecosysteem. Maar dit is de eerste studie waarbij de verstoring en herstelprocessen daadwerkelijk in kaart zijn gebracht. Dat dit een maat is van de verstoring maakt Van Belzen aannemelijk door wiskundige modellen te combineren met gegevens uit het veld. De titel van de Engelstalige scriptie vat het schaakspel van schorrenplanten en slik samen als: Chess at the Mud Flat.

Wereldwijd gaat het oppervlakte van schorren nog steeds achteruit. Het behoud van schorren is belangrijk voor de veiligheid en natuurlijkheid van riviermondingen. Schorrenplanten kunnen immers golfwerking effectief absorberen en beschermen daarmee dijken en het achterland tegen stormen. Schorren zijn ook belangrijk als rust- en paaigebieden voor verschillende vogel- en vissoorten. Vaak is echter de toegankelijkheid van een estuarium voor de scheepvaart zeer belangrijk voor de lokale economie. Net zoals in de Westerschelde, kan dit tot spanning leiden tussen enerzijds veiligheid en natuurlijkheid en anderzijds de toegankelijkheid. Voor het behoud van een bedreigd ecosysteem als de schorren in de Westerschelde, is daarom inzicht nodig in de ruimtelijke patronen en ontwikkeling van de vegetatie.

Conclusie

Het onderzoek laat zien dat de combinatie van velddata met wiskundige modellen een krachtige methode is om inzicht te krijgen in de ruimtelijk organisatie van dynamische ecosystemen. De wiskundige verhoudingen blijken een reflectie van de mate van verstoring en hergroei die beïnvloed worden door de getijdenwerking. Hierdoor wordt het mogelijk om effecten van de verdieping van de Westerschelde of zeespiegelstijging in de begroeiing van een schor te monitoren m.b.v. luchtfoto's.

Van Belzen is bij zijn onderzoek begeleid door dr. Johan van de Koppel en dr. Daphne van der Wal van het Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW) in Yerseke en vanuit de Open Universiteit door dr. Ansje Lóhr en ir. Angelique Lansu.

Deel dit artikel: