04.09.2008 Droge voeten met heel, heel veel zand

Zandvoort, Bergen of Cadzand aan Zee? Vergeet het maar. Over een jaar of tachtig zijn de stranden van deze en andere badplaatsen honderden meters breed. Tot zelfs een kilometer. Door de kust met kolossale hoeveelheden zand op te spuiten kan de stijging van de zeespiegel worden opgevangen.

Een jaar lang hebben knappe koppen in de Deltacommissie onder leiding van voormalig minister Cees Veerman zich het hoofd gebogen over de vraag hoe Nederland droge voeten houdt tot in elk geval 2050. Dat de zeespiegel stijgt, daarover is iedere kenner het wel eens. In de laatste 100 jaar is de zeespiegel met 20 centimeter gestegen. In welke mate de stijging verder gaat, daarover verschillen deskundigen van mening. Veerman en de zijnen houden rekening met een stijging van 65 centimeter tot 1,3 meter in het jaar 2100. Een ruime marge, want niemand weet hoe het klimaat zich in de komende tientallen jaren precies gaat ontwikkelen.

Maar stijgen zal het water in de zee als gevolg van de opwarming van de aarde. Hoe snel dat gaat weet niemand. Veerman: "De dreiging is niet acuut, wel urgent. Er is geen enkele reden voor paniek, maar we moeten ons wel zorgen maken voor de toekomst." Daarom moeten er maatregelen worden genomen daadwerkelijk te voorkomen dat ooit het halve land onder water loopt.

Het wassende water bedreigt ons land als vanouds van twee kanten: via de zee en via de grote rivieren. Met dank aan de bijna-watersnood van 1995 worden Rijn, Waal, IJssel en Maas voor 2015 al zodanig aangepast dat overstromingen vrijwel zijn uitgesloten. Extra maatregelen in de jaren tot 2050 zijn wel nodig, maar volgens de Deltacommissie niet ingrijpend. Zelfs het bouwen in buitendijkse gebieden wordt niet ontraden. Het extra rivierwater zal vooral via zuidwest Nederland afgevoerd moeten worden. Dat vereist waterbouwkundige maatregelen in de Rijnmond.

De toon van het rapport is nuchter, weidse vergezichten ontbreken, voor luchtfietserij is geen ruimte. De ronkende plannen om met eilanden voor de kust de zeespiegelstijging te lijf te gaan worden in enkele alinea's afgeserveerd. Technisch niet nodig, eerder onverstandig.

Spectaculaire plannen ontbreken in de studie. De aanbevelingen sluiten aan bij de bestaande waterstaatkundige praktijk. Daar waar nodig in dijkringen hogere dijken, verder vooral meebewegen met natuurlijke ontwikkelingen. Veiligheid voor de mens staat weliswaar centraal, maar ook de natuurlijke waarden van rivieren, meren en kustwateren zijn waardevol.

Relatief veel aandacht is er voor de positie van het IJsselmeer. Om ook in droge zomers de zoetwatervoorziening in grote delen van het land veilig te stellen moet het waterpeil met maximaal anderhalve meter worden verhoogd. Dat kan heel geleidelijk tot ver na 2050. Ingrijpende gevolgen voor dijken, havens, dorpen en steden langs het meer heeft dat volgens het rapport niet.

In Zeeland kan de stormvloedkering als staaltje van Hollands waterbouwkundig vernuft nog jaren mee. Tot 2075 zelfs als kieren en gaten tijdig worden gedicht. Tot die tijd moet zandsuppletie in de Oosterschelde de nadelige gevolgen voor het ecosysteem van het nagenoeg wegvallen van de getijdenwerking compenseren.

Zand is sowieso een tovermiddel in de strijd tegen het oprukkende water. Om de 9 miljoen mensen in de regio te behoeden voor een Amersfoort aan Zee moet de wassende Noordzee vooral met zand worden getemd. Om de kust van Zeeland tot en met het Waddengebied met de zeespiegel te laten meestijgen is 7 miljoen kubieke meter zand nodig voor iedere millimeter zeespiegelstijging. Bij een veronderstelde stijging van 65 tot 130 centimeter in 2100 is dan 40 tot 85 miljoen kubieke meter per jaar nodig.

De ultieme droom voor elke baggeraar. Limburg hoeft er niet voor te worden afgegraven. In de Noordzee zelf is voldoende zand voorradig. Door meer zand op te spuiten dan louter nodig is voor de veiligheid groeit de kust. Wie over honderd jaar in Zandvoort aan Zee wil baden moet dan eerst tot een kilometer strand overbruggen.

Alle maatregelen kosten een paar centen. Tussen 2010 en 2050 moet jaarlijks op 1,3 tot 1,9 miljard per jaar worden gerekend. Dat is voer voor politici.

Bron: bndestem.nl

Deel dit artikel: